Majjæl

Majjæl kan lagast av fersk eller salta kjøt, og kanskje noko gamalt.
Majjæl blei mykje brukt i Hallingdal. I Gol, Nes og Flå blei det servert som gjestebodsmat den fyrste dagen av feiringa. Mange stader var den ein sjølvsagt rett til nons om sundagane. Grisemajjæl av rygghorn blei brukt som nonsmat juledagen.
Majjæl kunne vere helgekost eller kvardagskost, alt etter kva ein hadde i. Restane av majjælen blei gjerne brukt dagen etter. Det var derfor eit uttrykk som lydde slik;
Det går ein dag i senn, men når ein har majjæl så går det to. (Gro Haavelmoen, Gol)
Det var vanleg at ein fyrst åt søet saman med litt av grønsakene, og så byrja på kjøtet og resten av grønsakene og potetene. Eit kjent ordtak lyder slik:
No må de ta te dikko det de lyste, men søet må då vere tå det fyrste.
Det varierte kor mykje grønsaker ein hadde i majjælen. Erter og byggryn hadde dei fleste i, men nokon brukte i tillegg også kålrot og gulrøter.
Kilde: Boka om Gol 1961, Folk og fortid i Hol II, Hemsedal Bondekvinnelag og Ål Bondekvinnelag 1989.

Majjæl I

0,75 - 1 kg. sauekjøt, ferskt eller salta, gjerne ryggstykke
0,25 - 0,5 kg. salta flesk
ca. 2 l. vatn
ca. 2 ts. salt, ikkje om kjøtet er salta
1 middels kålrot
4-5 gulrøter
Poteter, 2 pr. person
1 dl. byggryn og/eller gule erter, leggast i bløyt dagen før

Framgangsmåte:
Er kjøtet salt, bør det vatnast ut. Kok opp kjøt og flesk, skum godt. Ha i salt om det er nødvendig. Set til buggryn og erter. La det heile småkoke over svak varme i ca. 2 timar. Legg i dei skrelte grønsakene og potetene. Potetene kan og kokast for seg sjølv. Kok til alt er møyrt. Suppa blei ete fyrst, medan kjøt, grønsaker og potet blei brukt som hovudrett.

Kjelde: Landbruksforlaget 1992, Ål Bondekvinnelag 1989.

Majjæl II, variant frå Gol:

1 kg. kjøt
ca. 2 l. vatn
1 dl byggryn
2 dl gule erter, leggast i bløyt dagen før

Framgangsmåte:
Ein kan velje kva for eit kjøt ein vil bruke av sauekjøt, ferskt eller lettsalta svinekjøt, fenaknoke eller spekeskinkeknoke, men ein må hugse å blande ferskt kjøt med noko gamalt. Då får ein den heilt spesielle smaken som ein er så glad i her i distriktet. Ein må ikkje bruke salt i majjæl dersom ein har i speka eller salta kjøt. Krafta koker ein på beinet av skinka. Knekk beinet om det blir vanskeleg med plassen i kjelen. La det koke tilkjøtet løysner frå beinet. Byggryn og gule erter skal kokast med. Ta dei største kjøtstykka opp av krafta og del dei i passe porsjonsstykker. Dette kjøtet serverast saman med kokte poteter, erter og sø. Krafta skal være ganske tjukk.

Kjelde: Anne Lise Raunedokken, Gol, DT&BB 1992

Majjæl III, variant frå Hemsedal:

1,5 kg lettsalta lam/sauekjøt
0,4 kg av fenalår
0,5 kg kål
100 gram purre
100 gram selleri
0,4kg gulrot
0,4 kgkålrot
2 l vatn

Framgangsmåte:
Vask kjøtet. Ha det i ein kjele med 2 liter vatn. Kok dette opp og skum av. La det koke i ca. 1 time. Finsnitt kål, purre og selleri og ha det i. La det koke vidare. Lam bør kokast i ca. 1,5 time, sau treng å koke i ca. 2 timer. Ha i oppdelte gulrøter. Skjer kålroten i store stykke. la dette koke med til det er ferdig kokt.. Gulrøtene skal vere finkarva i suppa. Det et ein fyrst. Så tek ein til med hovudretten med kjøt, kålrot og poteter.

Kjelde: Ingrid G. Halbjørhus, Hemsedal Bondekvinnelag.

Bygget med WideCMS Express fra BeWide Technologies     Publisert med WideCMS 4